„Zamknięci, ale nie obojętni” – co pandemia zrobiła z psychiką młodzieży Rzeszowa?
Raport Fundacji FRUMIS odsłania, jak uczniowie rzeszowskich szkół średnich przeżyli czas izolacji, nauki zdalnej i społecznego dystansu. Za liczbami kryją się emocje – lęk, samotność, ale też siła i odporność, które młodzi odkryli w sobie po miesiącach niepewności. To nie tylko diagnoza skutków pandemii, ale też apel o uważność i potrzebę realnego wsparcia psychicznego młodego pokolenia.
Pandemia COVID-19 odcisnęła trwały ślad na psychice młodych ludzi. Fundacja FRUMIS, we współpracy z Miastem Rzeszów, przeprowadziła badanie, którego celem było zrozumienie, jak uczniowie szkół średnich postrzegają skutki epidemii w swoim życiu psychicznym, społecznym i edukacyjnym. Badaniem objęto 723 uczniów (410 dziewcząt i 313 chłopców) w wieku 13–19 lat, co stanowiło 4,84% populacji rzeszowskich szkół średnich. Ankiety realizowano od 1 października do 15 grudnia 2021 r. w IV Liceum Ogólnokształcącym w Rzeszowie.
Najważniejsze wyniki badań.
Zdrowie psychiczne uległo wyraźnemu pogorszeniu.
Przed pandemią 16% uczniów oceniało swoje zdrowie psychiczne jako złe – w czasie pandemii wskaźnik wzrósł do 41%.
55% badanych zadeklarowało, że pandemia pogorszyła ich samopoczucie psychiczne.
Spadek zadowolenia z życia.
Odsetek uczniów pozytywnie oceniających swoje życie zmniejszył się o 26 punktów procentowych,
negatywne oceny wzrosły z 11% do 37%.
Nasilenie objawów psychosomatycznych.
Uczniowie częściej zgłaszali: problemy ze snem, obniżoną koncentrację, drażliwość, napięcie emocjonalne i poczucie osamotnienia.
Ponad 60% wskazało, że doświadczyło przynajmniej dwóch z wymienionych trudności.
Relacje społeczne uległy rozchwianiu.
38% uczniów uznało, że ich relacje z rówieśnikami się pogorszyły,
31% wskazało na pogorszenie kontaktów z rodzicami.
Jednocześnie około 1/3 badanych zauważyła poprawę relacji – pandemia w niektórych rodzinach sprzyjała zbliżeniu.
Brak rozmowy i wsparcia psychologicznego.
47% młodzieży przyznało, że w czasie pandemii nie rozmawiało z nikim o swoich problemach.
Z nauczycielami lub wychowawcą kontaktowało się zaledwie 2,6% uczniów,
a tylko 8% zwróciło się o pomoc do psychologa lub psychiatry.
Wnioski i rekomendacje
Potrzebne systemowe wsparcie emocjonalne w szkołach.
Wskazane jest wprowadzenie regularnych programów profilaktyczno-edukacyjnych i warsztatów z zakresu odporności psychicznej, komunikacji i samoświadomości emocjonalnej.Więcej uwagi dla nauczycieli i wychowawców.
Konieczne są szkolenia z rozpoznawania symptomów depresji, lęku i przeciążenia emocjonalnego u młodzieży oraz z prowadzenia rozmów wspierających.Edukacja cyfrowa i profilaktyka uzależnień behawioralnych.
W raporcie wskazano rosnące ryzyko uzależnienia od internetu, mediów społecznościowych i gier online. Rekomendowane jest prowadzenie warsztatów o równowadze cyfrowej i świadomym korzystaniu z technologii.Wzmocnienie sieci wsparcia rówieśniczego.
Młodzież często woli rozmawiać z rówieśnikami niż z dorosłymi. Warto rozwijać programy peer-mentoringu i tutoringu rówieśniczego, podobne do modelu zastosowanego w projekcie Asystent Sukcesu.Rozwój lokalnych programów zdrowia psychicznego.
Rzeszów może stać się liderem w zakresie wspierania dobrostanu młodzieży, tworząc miejską strategię działań opartą na danych z raportu FRUMIS.